domains :: http://dclub.gr/ ::

 

Βηλαράς Ιωάννης (1771 - 1823)
 
Ο ιατροφιλόσοφος, λόγιος και ποιητής Γιάννης Βηλαράς γεννήθηκε στα Κύθηρα, αλλά ανατράφηκε και ανδρώθηκε στα Γιάννενα, που τότε ήτανε σημαντικότατο πνευματικό κέντρο του υπόδουλου ελληνισμού.
Ο πατέρας του ήταν επίσης γιατρός. Σπούδασε ιατρική στην Πάδοβα της Ιταλίας, μετά δε το τέλος των εκεί σπουδών του, γύρισε στην Ηπειρωτική πρωτεύουσα όπου και έγινε ο προσωπικός γιατρός του γιου του Αλί Πασά Βελή, τον οποίον έκτοτε και συνόδευε στις κατά καιρούς μετακινήσεις του, σ` όλα σχεδόν τα μέρη της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας.
Ο Γιάννης Βηλαράς, μαζί με τον Αθανάσιο Χριστόπουλο, μπορεί να θεωρηθούν σαν οι πρώτοι προεπαναστατικοί ποιητές της ελληνικής μούσας και, παράλληλα, σαν οι θεμελιωτές της λογοτεχνίας μας. Την παράδοσή τους δε τούτη τη συνέχισε, μετά από αυτούς ο Σολωμός.
Το 1814 έβγαλε στην Κέρκυρα το περίφημο έργο του `Ρομεηκη γλοσα`, στο οποίο, πρώτος επίσης αυτός, κατάργησε τη λεγόμενη `ιστορική ορθογραφία`, με τους τόνους της, τα πνευματά της και τα πολλά ομόηχα φωνήεντα της. Το έργο του το αφιέρωσε στον σκολάρχη και ομοϊδεάτη του (στα θέματα της γλώσσας) Αθανάσιο Ψαλίδα.
Το 1935 εκδόθηκαν τα `Άπαντα` του Γιάννη Βηλαρά, που περιλαμβάνουν ερωτικά και σατυρικά λυρικά ποιήματα, μύθους, αινίγματα, καθώς και τις ονομαστές του εκείνες `Φιλολογικές γραφές`, στις οποίες εξετάζει ποικίλα ζητήματα γλώσσας και ορθογραφίας.
Τα λυρικά του αποπνέουν γνήσιο αισθηματισμό, έντεχνη στιχουργική διάρθρωση και το ταλέντο ενός αληθινά εμπνευσμένου ποιητή.
Ο Βηλαράς ήταν από τους πιο φανατικούς δημοτικιστές, πιστεύοντας πως η Ελλάδα δεν θα προοδεύσει, αν δεν υιοθετηθεί απ` όλο τον πνευματικό της κόσμο η ζωντανή δημώδης γλώσσας του λαού της.
Η ρήξη του Σουλτάνου και του Αλί Πασά και η πολιορκία του τελευταίου από τα τουρκικά στρατεύματα, που άρχισε κατά το έτος 1820, ανάγκασε τον ποιητή να φύγει το ταχύτερο από την Ηπειρώτικη πρωτεύουσα, στο χωριό Τσεπέλοβο του Ζαγορίου, χωρίς όμως να κατορθώσει να πάρει και κάτι από τα υπάρχοντά του. Εκεί δε, φτωχότατος και πεινασμένος, πέθανε μετά τριετία (το 1823).